ZUS upraszcza formalności. Nowe zasady zasiłków chorobowych, opiekuńczych i macierzyńskich

Mniej dokumentów i prostsze formularze przy ubieganiu się o zasiłki z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 24 października 2026 roku obowiązują nowe przepisy, które ograniczają formalności związane z zasiłkiem chorobowym, opiekuńczym i macierzyńskim. Zmiany dotyczą między innymi rodziców, osób opiekujących się chorymi członkami rodziny oraz przedsiębiorców.

Nowe przepisy ZUS już obowiązują

24 października 2026 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które upraszcza dokumentowanie prawa do zasiłków z ubezpieczenia społecznego.

Nowe regulacje zastąpiły przepisy z 8 grudnia 2015 roku i określają, jakie informacje oraz dokumenty są potrzebne do przyznania i wypłaty świadczeń.

Najważniejsze zmiany dotyczą ograniczenia liczby formularzy oraz rezygnacji z części dotychczas wymaganych dokumentów.

Zasiłek opiekuńczy. Jeden formularz zamiast dwóch

Osoby ubiegające się o zasiłek opiekuńczy mają teraz do dyspozycji jeden formularz Z-15, który zastępuje wcześniejsze dokumenty Z-15a dotyczący opieki nad dzieckiem i Z-15b dotyczący opieki nad innym chorym członkiem rodziny.

Uproszczono również zakres informacji podawanych we wniosku. Nie trzeba już odpowiadać na pytania o to, czy drugi rodzic dziecka pracuje i czy wykonuje pracę w systemie zmianowym.

Zamiast tego wnioskodawca składa oświadczenie, że w okresie, za który ubiega się o świadczenie, nie ma innego domownika mogącego zapewnić opiekę.

Zasiłek macierzyński. Jeden wniosek ZAM

Trzy dotychczasowe formularze – ZAM, ZUR i ZAO – zostały zastąpione jednym nowym wnioskiem ZAM.

Dokument pozwala ubiegać się o zasiłek za okres urlopu:

• macierzyńskiego,
• na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• rodzicielskiego,
• uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
• ojcowskiego.

Wnioskodawca wypełnia część formularza odpowiednią do okresu, za który ubiega się o świadczenie.

ZUS sam pobierze akt urodzenia dziecka

Jeśli zasiłek macierzyński wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rodzic co do zasady nie musi dołączać skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka.

ZUS pozyskuje dokument z właściwego urzędu stanu cywilnego na podstawie informacji podanych przez rodzica. Nie jest to zupełnie nowa praktyka, ponieważ instytucja stosowała takie rozwiązanie już wcześniej; obecnie zostało ono uwzględnione w przepisach.

Uwaga: Jeżeli zasiłek wypłaca pracodawca lub inny płatnik składek, odpis aktu urodzenia nadal należy dołączyć zgodnie z zasadami wskazanymi przez ZUS.

Przedsiębiorcy bez zaświadczenia Z-3b

Uproszczenia obejmują również osoby prowadzące działalność gospodarczą. Przedsiębiorcy ubiegający się o zasiłek dla siebie nie muszą już dołączać zaświadczenia płatnika składek Z-3b.

Z obowiązku przedkładania tego dokumentu zwolniono również osoby współpracujące z przedsiębiorcami, osoby duchowne opłacające składki na własne ubezpieczenie oraz marynarzy.

Nie oznacza to zniesienia pozostałych wymagań dotyczących prawa do zasiłku. ZUS nadal ustala uprawnienia na podstawie wniosku i pozostałych dokumentów.

Zmiany również w pozostałych dokumentach

Wraz z wejściem w życie nowych przepisów zaktualizowano także formularze ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3 i Z-3a. Zmiany dostosowują ich treść do obowiązujących zasad ustalania prawa do świadczeń.

Gdzie znaleźć nowe formularze?

Nowe wzory dokumentów są udostępnione na stronie www.zus.pl od 24 października 2026 roku.

W portalu eZUS zaktualizowane formularze mają pojawić się w połowie listopada. Do czasu aktualizacji można korzystać zarówno z wcześniejszych wzorów dostępnych w eZUS, jak i nowych formularzy opublikowanych na stronie ZUS.

Mniej formalności dla ubezpieczonych

Wprowadzone zmiany mają ułatwić ubieganie się o świadczenia. Największą różnicę odczują rodzice, osoby sprawujące opiekę nad członkami rodziny oraz przedsiębiorcy, którzy nie będą musieli przedstawiać części dotychczas wymaganych dokumentów.

Szczegółowe informacje i aktualne formularze są dostępne na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Źródła informacji: Zakład Ubezpieczeń Społecznych