Mniej dokumentów i prostsze formularze przy ubieganiu się o zasiłki z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od 24 października 2026 roku obowiązują nowe przepisy, które ograniczają formalności związane z zasiłkiem chorobowym, opiekuńczym i macierzyńskim. Zmiany dotyczą między innymi rodziców, osób opiekujących się chorymi członkami rodziny oraz przedsiębiorców.
Nowe przepisy ZUS już obowiązują
24 października 2026 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które upraszcza dokumentowanie prawa do zasiłków z ubezpieczenia społecznego.
Nowe regulacje zastąpiły przepisy z 8 grudnia 2015 roku i określają, jakie informacje oraz dokumenty są potrzebne do przyznania i wypłaty świadczeń.
Najważniejsze zmiany dotyczą ograniczenia liczby formularzy oraz rezygnacji z części dotychczas wymaganych dokumentów.
Zasiłek opiekuńczy. Jeden formularz zamiast dwóch
Osoby ubiegające się o zasiłek opiekuńczy mają teraz do dyspozycji jeden formularz Z-15, który zastępuje wcześniejsze dokumenty Z-15a dotyczący opieki nad dzieckiem i Z-15b dotyczący opieki nad innym chorym członkiem rodziny.
Uproszczono również zakres informacji podawanych we wniosku. Nie trzeba już odpowiadać na pytania o to, czy drugi rodzic dziecka pracuje i czy wykonuje pracę w systemie zmianowym.
Zamiast tego wnioskodawca składa oświadczenie, że w okresie, za który ubiega się o świadczenie, nie ma innego domownika mogącego zapewnić opiekę.
Zasiłek macierzyński. Jeden wniosek ZAM
Trzy dotychczasowe formularze – ZAM, ZUR i ZAO – zostały zastąpione jednym nowym wnioskiem ZAM.
Dokument pozwala ubiegać się o zasiłek za okres urlopu:
- macierzyńskiego,
- na warunkach urlopu macierzyńskiego,
- rodzicielskiego,
- uzupełniającego urlopu macierzyńskiego,
- ojcowskiego.
Wnioskodawca wypełnia część formularza odpowiednią do okresu, za który ubiega się o świadczenie.
ZUS sam pobierze akt urodzenia dziecka
Jeśli zasiłek macierzyński wypłaca Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rodzic co do zasady nie musi dołączać skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka.
ZUS pozyskuje dokument z właściwego urzędu stanu cywilnego na podstawie informacji podanych przez rodzica. Nie jest to zupełnie nowa praktyka, ponieważ instytucja stosowała takie rozwiązanie już wcześniej; obecnie zostało ono uwzględnione w przepisach.
Uwaga: Jeżeli zasiłek wypłaca pracodawca lub inny płatnik składek, odpis aktu urodzenia nadal należy dołączyć zgodnie z zasadami wskazanymi przez ZUS.
Przedsiębiorcy bez zaświadczenia Z-3b
Uproszczenia obejmują również osoby prowadzące działalność gospodarczą. Przedsiębiorcy ubiegający się o zasiłek dla siebie nie muszą już dołączać zaświadczenia płatnika składek Z-3b.
Z obowiązku przedkładania tego dokumentu zwolniono również osoby współpracujące z przedsiębiorcami, osoby duchowne opłacające składki na własne ubezpieczenie oraz marynarzy.
Nie oznacza to zniesienia pozostałych wymagań dotyczących prawa do zasiłku. ZUS nadal ustala uprawnienia na podstawie wniosku i pozostałych dokumentów.
Zmiany również w pozostałych dokumentach
Wraz z wejściem w życie nowych przepisów zaktualizowano także formularze ZNp-7, Z-10, ZAS-53, Z-3 i Z-3a. Zmiany dostosowują ich treść do obowiązujących zasad ustalania prawa do świadczeń.
Gdzie znaleźć nowe formularze?
Nowe wzory dokumentów są udostępnione na stronie www.zus.pl od 24 października 2026 roku.
W portalu eZUS zaktualizowane formularze mają pojawić się w połowie listopada. Do czasu aktualizacji można korzystać zarówno z wcześniejszych wzorów dostępnych w eZUS, jak i nowych formularzy opublikowanych na stronie ZUS.
Mniej formalności dla ubezpieczonych
Wprowadzone zmiany mają ułatwić ubieganie się o świadczenia. Największą różnicę odczują rodzice, osoby sprawujące opiekę nad członkami rodziny oraz przedsiębiorcy, którzy nie będą musieli przedstawiać części dotychczas wymaganych dokumentów.
Szczegółowe informacje i aktualne formularze są dostępne na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Źródła informacji: Zakład Ubezpieczeń Społecznych