INFO: Pieniądze po zmarłym w ZUS można otrzymać nawet po latach. Kto ma do nich prawo?

Tekst opracowano z wykorzystaniem AI.

Nawet jeśli od śmierci bliskiej osoby minęło 10 lub 15 lat, nadal można ubiegać się o pieniądze zapisane na jej subkoncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Środki mogą trafić do małżonka, dzieci, innych spadkobierców, a nawet osób niespokrewnionych ze zmarłym. Nie każdemu jednak przysługuje wypłata. ZUS wyjaśnia, od czego zależy prawo do pieniędzy i jak dopełnić formalności.

Czym jest subkonto w ZUS i kto je posiada?

Subkonto stanowi wyodrębnioną część indywidualnego konta emerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zapisywana jest na nim część składek emerytalnych.

W przeciwieństwie do środków znajdujących się na podstawowym koncie emerytalnym, pieniądze zapisane na subkoncie mogą podlegać podziałowi po śmierci ubezpieczonego.

Nie wszyscy ubezpieczeni mają jednak subkonto.

• Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku nie mają subkonta w ZUS.
• Osoby urodzone w latach 1949–1968 mogły je posiadać, jeśli przystąpiły do otwartego funduszu emerytalnego (OFE).
• Osoby urodzone po 1968 roku mają subkonto niezależnie od członkostwa w OFE.

Obecnie przystąpienie do OFE jest dobrowolne. W zależności od dokonanego wyboru odpowiednia część składki emerytalnej trafia na subkonto w ZUS albo jest dzielona pomiędzy subkonto i OFE.

Kto może otrzymać pieniądze po zmarłym?

Środki z subkonta nie muszą trafić wyłącznie do najbliższych członków rodziny.

Ubezpieczony może za życia wskazać jedną lub kilka osób uprawnionych do ich otrzymania. Może to być małżonek, dziecko, inny krewny, ale również osoba niespokrewniona, na przykład przyjaciel.

Jeśli zmarły nie wskazał uprawnionych, środki podlegające podziałowi wchodzą w skład spadku.

Istotne znaczenie ma także sytuacja majątkowa małżonków.

Jeżeli obowiązywała między nimi wspólność majątkowa, żyjącemu małżonkowi przypada połowa środków zgromadzonych w czasie jej trwania.

Nie jest to jednak wypłata gotówkowa. Pieniądze są przekazywane na subkonto małżonka w ZUS i odpowiednio na jego rachunek w OFE.

Pozostała część środków trafia do osób wskazanych przez zmarłego albo wchodzi w skład spadku.

A jeśli małżonkowie mieli rozdzielność majątkową?

W przypadku rozdzielności majątkowej obowiązują inne zasady.

Jeżeli rozdzielność obowiązywała przez cały okres gromadzenia środków, żyjący małżonek nie otrzymuje automatycznie ich połowy.

Może jednak otrzymać pieniądze, jeśli zmarły wskazał go jako osobę uprawnioną albo jeśli przysługuje mu odpowiedni udział w spadku.

Co istotne, nawet osoba, która odrzuciła spadek, może otrzymać środki z subkonta, jeżeli została wcześniej wskazana przez zmarłego jako osoba uprawniona. W takim przypadku prawo do pieniędzy nie wynika z dziedziczenia spadku.

Czy pieniądze można otrzymać po 10 lub 15 latach?

Tak. ZUS nie określa terminu, po którego upływie nie można już wystąpić o podział środków z subkonta osoby zmarłej.

Oznacza to, że nawet po wielu latach rodzina lub inne uprawnione osoby mogą rozpocząć odpowiednią procedurę.

Samo złożenie wniosku nie gwarantuje jednak otrzymania pieniędzy.

Znaczenie ma między innymi to, czy zmarły posiadał subkonto, czy przeszedł na emeryturę oraz czy zapisane środki zostały już uwzględnione przy obliczaniu jego świadczenia.

Nie po każdym emerycie można odziedziczyć środki

Szczególne zasady dotyczą osób, którym przyznano już emeryturę docelową po ukończeniu 65 lat.

Środki z subkonta zostały wówczas uwzględnione przy obliczaniu wysokości świadczenia i nie podlegają już zwykłemu podziałowi po śmierci.

Istnieje jednak wyjątek w postaci wypłaty gwarantowanej.

To jednorazowe świadczenie może przysługiwać osobom uprawnionym, jeżeli emeryt mający subkonto zmarł w ciągu trzech lat od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę docelową.

Po upływie tego okresu wypłata gwarantowana nie przysługuje.

Prawa do podziału środków mogą także nie mieć bliscy osób korzystających z określonych wcześniejszych emerytur, jeżeli warunkiem przyznania świadczenia było przekazanie pieniędzy z OFE i subkonta do budżetu państwa.

Gdzie złożyć wniosek o pieniądze po zmarłym?

Procedura zależy od tego, czy zmarły był członkiem otwartego funduszu emerytalnego.

Jeśli zmarły należał do OFE:

Formalności należy rozpocząć w funduszu, do którego należał.

Po dokonaniu podziału pieniędzy OFE ma 14 dni na przekazanie do ZUS informacji o osobach uprawnionych oraz ich udziałach w środkach.

ZUS przeprowadza następnie odpowiedni podział środków zapisanych na subkoncie. Ma na to trzy miesiące od otrzymania informacji z OFE.

W takim przypadku nie trzeba składać drugiego wniosku do ZUS.

Jeśli zmarły miał wyłącznie subkonto w ZUS:

Wniosek należy złożyć bezpośrednio w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych na formularzu USS – Wniosek o transfer/wypłatę środków z subkonta osoby ubezpieczonej.

Dotyczy to również sytuacji, w której wszystkie pieniądze z OFE zostały wcześniej przekazane do ZUS w ramach tak zwanego suwaka bezpieczeństwa, a członkostwo w funduszu ustało.

Nie wiadomo, do którego OFE należał zmarły. Co zrobić?

Informację o członkostwie zmarłego w konkretnym OFE można uzyskać w ZUS.

Osoba występująca o takie dane musi jednak wykazać interes prawny.

ZUS wskazuje, że należy przedstawić jeden z dokumentów:

• prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku,
• zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.

Nie ma specjalnego formularza. Można złożyć własnoręcznie przygotowany wniosek albo zgłosić sprawę ustnie do protokołu w placówce ZUS.

Jak wskazać osoby uprawnione do pieniędzy?

Warto jeszcze za życia zadbać o wskazanie osób, które mają otrzymać środki z subkonta.

Osoby posiadające wyłącznie subkonto w ZUS mogą zrobić to na formularzu UWU – Wskazanie/zmiana osób uprawnionych do otrzymania środków zgromadzonych na subkoncie ubezpieczonego.

Można wskazać kilka osób i określić ich udziały. Dyspozycję wolno później zmienić.

Osoby będące członkami OFE wskazują uprawnionych w swoim funduszu.

W przypadku wypłaty gwarantowanej obowiązują odrębne zasady wskazywania osób uposażonych. W niektórych sytuacjach wskazanie osoby spoza najbliższej rodziny wymaga pisemnej zgody współmałżonka.

Ile pieniędzy można otrzymać?

Nie istnieje jedna kwota, która przysługuje rodzinie po śmierci ubezpieczonego.

Wysokość środków zależy od wartości zapisanej na subkoncie oraz od udziału przypadającego konkretnej osobie.

W każdym przypadku konieczne jest indywidualne ustalenie uprawnień.

Nie trzeba płacić pośrednikom

ZUS przypomina, że osoby uprawnione nie muszą korzystać z usług firm oferujących odpłatną pomoc w odzyskiwaniu pieniędzy.

Złożenie wniosku w ZUS jest bezpłatne, a pracownicy Zakładu mogą pomóc w dopełnieniu formalności.

Wszystkie informacje dotyczące dziedziczenia środków z subkonta oraz formularze USS i UWU dostępne są na oficjalnej stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Źródło informacji: Zakład Ubezpieczeń Społecznych – materiał informacyjny „Pieniądze po zmarłym w ZUS. Kto może je odziedziczyć i jak je otrzymać?” oraz oficjalne wyjaśnienie „Subkonto w ZUS – najważniejsze informacje” z 18 lutego 2026 r.